Theo báo cáo mới nhất về Tình hình An ninh Lương thực và Dinh dưỡng trên Thế giới (SOFI) do năm cơ quan chuyên môn của Liên hợp quốc công bố ngày hôm nay, khoảng 733 triệu người phải đối mặt với nạn đói vào năm 2023, tương đương với một trong mười một người trên toàn cầu và một trong năm người ở Châu Phi.
Báo cáo thường niên, được công bố trong năm nay trong bối cảnh Hội nghị Bộ trưởng của Lực lượng đặc nhiệm Liên minh toàn cầu chống đói nghèo G20 tại Brazil, cảnh báo rằng thế giới đang tụt hậu đáng kể so với mục tiêu phát triển bền vững (SDG) 2, Không còn nạn đói vào năm 2030. Báo cáo cho thấy thế giới đã bị tụt hậu 15 năm, với mức độ suy dinh dưỡng tương đương với giai đoạn 2008-2009.
Mặc dù có một số tiến bộ trong các lĩnh vực cụ thể như tình trạng còi cọc và nuôi con hoàn toàn bằng sữa mẹ, nhưng vẫn còn một số lượng đáng báo động người dân vẫn phải đối mặt với tình trạng mất an ninh lương thực và suy dinh dưỡng vì mức độ đói nghèo toàn cầu đã ổn định trong ba năm liên tiếp, với khoảng 713 đến 757 triệu người bị suy dinh dưỡng vào năm 2023—nhiều hơn khoảng 152 triệu người so với năm 2019 khi xem xét mức trung bình (733 triệu người).
Xu hướng khu vực có sự khác biệt đáng kể: tỷ lệ dân số phải đối mặt với nạn đói tiếp tục tăng ở Châu Phi (20,4%), ổn định ở Châu Á (8,1%)—mặc dù vẫn là một thách thức đáng kể vì khu vực này là nơi sinh sống của hơn một nửa số người phải đối mặt với nạn đói trên toàn thế giới—và cho thấy sự tiến triển ở Mỹ Latinh (6,2%). Từ năm 2022 đến năm 2023, nạn đói đã gia tăng ở Tây Á, vùng Caribe và hầu hết các tiểu vùng Châu Phi.
Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO), Quỹ Phát triển Nông nghiệp Quốc tế (IFAD), Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc (UNICEF), Chương trình Lương thực Thế giới (WFP) và Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cảnh báo nếu xu hướng hiện tại tiếp tục, khoảng 582 triệu người sẽ bị suy dinh dưỡng mãn tính vào năm 2030, một nửa trong số đó ở châu Phi. Dự báo này rất giống với mức độ được ghi nhận vào năm 2015 khi các Mục tiêu Phát triển Bền vững được thông qua, đánh dấu một sự trì trệ đáng lo ngại trong tiến trình thực hiện.
Những phát hiện quan trọng vượt ra ngoài nạn đói
Báo cáo nhấn mạnh rằng việc tiếp cận đủ lương thực vẫn còn khó khăn đối với hàng tỷ người. Năm 2023, khoảng 2,33 tỷ người trên toàn cầu phải đối mặt với tình trạng mất an ninh lương thực ở mức độ trung bình hoặc nghiêm trọng, một con số không thay đổi đáng kể kể từ khi tăng mạnh vào năm 2020, trong bối cảnh đại dịch COVID-19. Trong số đó, hơn 864 triệu người đã trải qua tình trạng mất an ninh lương thực nghiêm trọng, đôi khi không có thức ăn trong cả một ngày hoặc hơn. Con số này vẫn ở mức cao kể từ năm 2020 và mặc dù Mỹ Latinh đã có những cải thiện, nhưng những thách thức lớn hơn vẫn tồn tại, đặc biệt là ở châu Phi, nơi 58% dân số bị mất an ninh lương thực ở mức độ trung bình hoặc nghiêm trọng.
Việc thiếu khả năng tiếp cận kinh tế với chế độ ăn uống lành mạnh vẫn là một vấn đề nghiêm trọng, ảnh hưởng đến hơn một phần ba dân số toàn cầu. Với dữ liệu giá thực phẩm mới và những cải tiến về phương pháp luận, ấn phẩm cho thấy hơn 2,8 tỷ người không đủ khả năng chi trả cho một chế độ ăn uống lành mạnh vào năm 2022. Sự chênh lệch này rõ rệt nhất ở các nước thu nhập thấp, nơi 71,5% dân số không đủ khả năng chi trả cho một chế độ ăn uống lành mạnh, so với 6,3% ở các nước thu nhập cao. Đáng chú ý, con số này đã giảm xuống dưới mức trước đại dịch ở châu Á, Bắc Mỹ và châu Âu, trong khi lại tăng đáng kể ở châu Phi.
Mặc dù đã có những tiến bộ trong việc tăng tỷ lệ trẻ sơ sinh được bú mẹ hoàn toàn lên 48%, việc đạt được các mục tiêu dinh dưỡng toàn cầu vẫn là một thách thức. Tỷ lệ trẻ sơ sinh nhẹ cân vẫn dậm chân tại chỗ ở mức 15%, và tình trạng suy dinh dưỡng thấp còi ở trẻ em dưới 5 tuổi, mặc dù đã giảm xuống còn 22,3%, vẫn chưa đạt được mục tiêu. Ngoài ra, tình trạng suy dinh dưỡng ở trẻ em vẫn chưa được cải thiện đáng kể, trong khi tình trạng thiếu máu ở phụ nữ từ 15 đến 49 tuổi lại gia tăng.
Tương tự, các ước tính mới về tình trạng béo phì ở người trưởng thành cho thấy sự gia tăng đều đặn trong thập kỷ qua, từ 12,1% (năm 2012) lên 15,8% (năm 2022). Dự báo cho thấy đến năm 2030, thế giới sẽ có hơn 1,2 tỷ người trưởng thành béo phì. Gánh nặng kép của tình trạng suy dinh dưỡng - tình trạng cùng tồn tại của suy dinh dưỡng với thừa cân và béo phì - cũng đã gia tăng trên toàn cầu ở tất cả các nhóm tuổi. Tình trạng gầy và thiếu cân đã giảm trong hai thập kỷ qua, trong khi tình trạng béo phì lại tăng mạnh.
Những xu hướng này nhấn mạnh những thách thức phức tạp của tình trạng suy dinh dưỡng dưới mọi hình thức và nhu cầu cấp thiết về các biện pháp can thiệp có mục tiêu vì thế giới không đi đúng hướng để đạt được bất kỳ mục tiêu dinh dưỡng toàn cầu nào trong bảy mục tiêu vào năm 2030 , năm cơ quan này chỉ ra.
Tình trạng mất an ninh lương thực và suy dinh dưỡng đang ngày càng trầm trọng do nhiều yếu tố kết hợp, bao gồm lạm phát giá lương thực dai dẳng, tiếp tục làm xói mòn lợi ích kinh tế của nhiều người dân ở nhiều quốc gia. Các tác nhân chính như xung đột, biến đổi khí hậu và suy thoái kinh tế đang ngày càng trở nên thường xuyên và nghiêm trọng hơn. Những vấn đề này, cùng với các yếu tố cơ bản như chế độ ăn uống lành mạnh không đủ khả năng chi trả, môi trường thực phẩm không lành mạnh và bất bình đẳng dai dẳng, hiện đang cùng lúc xảy ra, làm trầm trọng thêm các tác động riêng lẻ của chúng.
Tài trợ để chấm dứt nạn đói
Chủ đề của báo cáo năm nay là "Tài trợ để chấm dứt nạn đói, mất an ninh lương thực và mọi hình thức suy dinh dưỡng", nhấn mạnh rằng việc đạt được Mục tiêu Phát triển Bền vững 2: Không còn Nạn đói đòi hỏi một cách tiếp cận đa diện, bao gồm chuyển đổi và củng cố hệ thống nông nghiệp, thực phẩm, giải quyết bất bình đẳng và đảm bảo chế độ ăn uống lành mạnh, giá cả phải chăng và dễ tiếp cận cho tất cả mọi người. Báo cáo kêu gọi tăng cường tài trợ và hiệu quả hơn về mặt chi phí, với định nghĩa rõ ràng và chuẩn hóa về tài trợ cho an ninh lương thực và dinh dưỡng.
Người đứng đầu năm cơ quan của Liên hợp quốc, Tổng giám đốc FAO QU Dongyu; Chủ tịch IFAD Alvaro Lario; Giám đốc điều hành UNICEF Catherine Russell; Giám đốc điều hành WFP Cindy McCain; và Tổng giám đốc WHO Tiến sĩ Tedros Adhanom Ghebreyesus viết trong Lời nói đầu của báo cáo: “Ước tính khoảng cách trong tài trợ cho an ninh lương thực và dinh dưỡng và huy động các cách thức tài trợ sáng tạo để thu hẹp khoảng cách này phải là một trong những ưu tiên hàng đầu của chúng ta. Các chính sách, luật pháp và biện pháp can thiệp để chấm dứt nạn đói và đảm bảo tất cả mọi người đều được tiếp cận với thực phẩm an toàn, bổ dưỡng và đủ (Mục tiêu SDG 2.1) và chấm dứt mọi hình thức suy dinh dưỡng (Mục tiêu SDG 2.2) cần huy động nguồn lực đáng kể. Đây không chỉ là khoản đầu tư cho tương lai mà còn là nghĩa vụ của chúng ta. Chúng ta nỗ lực đảm bảo quyền được hưởng thực phẩm và dinh dưỡng đầy đủ của các thế hệ hiện tại và tương lai”.
Như đã nêu bật trong sự kiện gần đây tại Diễn đàn chính trị cấp cao tại trụ sở Liên hợp quốc ở New York, báo cáo nhấn mạnh rằng khoảng cách tài chính đang nổi lên đòi hỏi các giải pháp sáng tạo và công bằng, đặc biệt là đối với các quốc gia đang phải đối mặt với tình trạng đói nghèo và suy dinh dưỡng nghiêm trọng do tác động của biến đổi khí hậu.
Các quốc gia cần tăng cường tài chính nhất đang phải đối mặt với những thách thức đáng kể về khả năng tiếp cận. Trong số 119 quốc gia có thu nhập thấp và trung bình được phân tích, khoảng 63% có khả năng tiếp cận tài chính hạn chế hoặc trung bình. Ngoài ra, phần lớn các quốc gia này (74%) bị ảnh hưởng bởi một hoặc nhiều yếu tố chính góp phần gây mất an ninh lương thực và suy dinh dưỡng. Những nỗ lực phối hợp nhằm hài hòa hóa dữ liệu, tăng khả năng chấp nhận rủi ro và nâng cao tính minh bạch là rất quan trọng để thu hẹp khoảng cách này và củng cố khuôn khổ an ninh lương thực và dinh dưỡng toàn cầu.
Họ đã nói gì
Tổng Giám đốc FAO, QU Dongyu, phát biểu: “Việc chuyển đổi hệ thống nông nghiệp, thực phẩm đang trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết khi chúng ta đang đối mặt với sự cấp bách phải đạt được các Mục tiêu Phát triển Bền vững (SDGs) trong vòng sáu năm tới. FAO cam kết hỗ trợ các quốc gia trong nỗ lực xóa đói giảm nghèo và đảm bảo an ninh lương thực cho tất cả mọi người. Chúng tôi sẽ hợp tác với tất cả các đối tác và bằng mọi phương pháp, bao gồm cả Liên minh Toàn cầu G20 chống Đói nghèo, để đẩy nhanh những thay đổi cần thiết. Cùng nhau, chúng ta phải đổi mới và hợp tác để xây dựng các hệ thống nông nghiệp, thực phẩm hiệu quả hơn, toàn diện hơn, kiên cường hơn và bền vững hơn, có thể đương đầu tốt hơn với những thách thức trong tương lai vì một thế giới tốt đẹp hơn."
Chủ tịch IFAD, Alvaro Lario: “Con đường nhanh nhất để thoát khỏi đói nghèo đã được chứng minh là thông qua đầu tư vào nông nghiệp ở khu vực nông thôn. Tuy nhiên, bối cảnh toàn cầu và tài chính đã trở nên phức tạp hơn nhiều kể từ khi các Mục tiêu Phát triển Bền vững được thông qua vào năm 2015. Việc chấm dứt nạn đói và suy dinh dưỡng đòi hỏi chúng ta phải đầu tư nhiều hơn - và thông minh hơn. Chúng ta phải đưa nguồn tiền mới vào hệ thống từ khu vực tư nhân và khơi dậy lại nhu cầu cải cách tài chính toàn cầu đầy tham vọng trong thời kỳ đại dịch, mang lại nguồn tài chính rẻ hơn cho các quốc gia cần nhất.''
Giám đốc Điều hành UNICEF, Catherine Russell, phát biểu: “Suy dinh dưỡng ảnh hưởng đến sự sống còn, tăng trưởng thể chất và phát triển não bộ của trẻ em. Tỷ lệ trẻ em còi cọc trên toàn cầu đã giảm một phần ba, tương đương 55 triệu trẻ, trong hai thập kỷ qua, cho thấy việc đầu tư vào dinh dưỡng cho bà mẹ và trẻ em đã mang lại hiệu quả. Tuy nhiên, trên toàn cầu, cứ bốn trẻ em dưới năm tuổi thì có một trẻ bị suy dinh dưỡng, điều này có thể dẫn đến những tổn thương lâu dài. Chúng ta cần khẩn trương tăng cường tài chính để chấm dứt tình trạng suy dinh dưỡng ở trẻ em. Thế giới có thể và phải làm điều đó. Đây không chỉ là một mệnh lệnh đạo đức mà còn là một khoản đầu tư đúng đắn cho tương lai.”
Giám đốc Điều hành WFP, Cindy McCain : “Một tương lai không còn nạn đói là điều có thể nếu chúng ta có thể tập hợp các nguồn lực và ý chí chính trị cần thiết để đầu tư vào các giải pháp lâu dài đã được chứng minh. Tôi kêu gọi các nhà lãnh đạo G20 noi gương Brazil và ưu tiên các hành động toàn cầu đầy tham vọng về nạn đói và nghèo đói”, Giám đốc Điều hành WFP, Cindy McCain, phát biểu. “Chúng ta có công nghệ và bí quyết để chấm dứt tình trạng mất an ninh lương thực – nhưng chúng ta rất cần nguồn vốn để đầu tư vào chúng ở quy mô lớn. WFP sẵn sàng tăng cường hợp tác với các chính phủ và đối tác để giải quyết tận gốc nguyên nhân của nạn đói, củng cố mạng lưới an sinh xã hội và hỗ trợ phát triển bền vững để mọi gia đình đều có thể sống trong phẩm giá.”
Tổng Giám đốc WHO, Tiến sĩ Tedros Adhanom Ghebreyesus: "Những tiến bộ chúng ta đã đạt được trong việc giảm thiểu tình trạng suy dinh dưỡng thấp còi và cải thiện việc nuôi con hoàn toàn bằng sữa mẹ cho thấy những thách thức chúng ta đang đối mặt không phải là không thể vượt qua. Chúng ta phải sử dụng những thành quả đó làm động lực để giảm bớt nỗi đau mà hàng triệu người trên thế giới phải gánh chịu hàng ngày do nạn đói, mất an ninh lương thực, chế độ ăn uống không lành mạnh và suy dinh dưỡng. Khoản đầu tư đáng kể cần thiết cho thực phẩm lành mạnh, an toàn và được sản xuất bền vững ít hơn nhiều so với chi phí mà các nền kinh tế và xã hội phải gánh chịu nếu chúng ta không hành động."
Ghi chú cho biên tập viên: báo cáo SOFI
Báo cáo Tình hình An ninh Lương thực và Dinh dưỡng trên Thế giới là báo cáo thường niên do Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO), Quỹ Phát triển Nông nghiệp Quốc tế (IFAD), Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF), Chương trình Lương thực Thế giới của Liên hợp quốc (WFP) và Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cùng thực hiện.
Từ năm 1999, báo cáo đã theo dõi và phân tích tiến trình xóa đói giảm nghèo, đạt được an ninh lương thực và cải thiện dinh dưỡng trên toàn thế giới. Báo cáo cũng cung cấp phân tích chuyên sâu về những thách thức chính trong việc đạt được các mục tiêu này trong bối cảnh Chương trình Nghị sự 2030 vì Phát triển Bền vững. Báo cáo hướng đến đối tượng rộng rãi, bao gồm các nhà hoạch định chính sách, các tổ chức quốc tế, các viện nghiên cứu và công chúng nói chung.
Chủ đề của năm nay rất kịp thời và phù hợp với thời điểm chuẩn bị cho Hội nghị thượng đỉnh Tương lai và Hội nghị quốc tế lần thứ tư về Tài trợ cho Phát triển vào năm 2025.
Thuật ngữ chính
Chất lượng chế độ ăn (hay chế độ ăn lành mạnh): Bao gồm bốn khía cạnh chính: đa dạng (trong và giữa các nhóm thực phẩm), đầy đủ (đủ tất cả các chất dinh dưỡng thiết yếu so với nhu cầu), điều độ (thực phẩm và chất dinh dưỡng liên quan đến tình trạng sức khỏe kém) và cân bằng (năng lượng và lượng chất dinh dưỡng đa lượng hấp thụ). Thực phẩm tiêu thụ phải an toàn.
Môi trường thực phẩm: Bối cảnh vật lý, kinh tế, chính trị và văn hóa xã hội mà người tiêu dùng tham gia vào hệ thống nông sản thực phẩm để đưa ra quyết định về việc mua, chế biến và tiêu thụ thực phẩm.
Đói: cảm giác khó chịu hoặc đau đớn do thiếu năng lượng từ chế độ ăn uống. Trong báo cáo này, thuật ngữ "đói" đồng nghĩa với tình trạng suy dinh dưỡng mãn tính và được đo lường bằng tỷ lệ suy dinh dưỡng (PoU).
Suy dinh dưỡng: tình trạng sinh lý bất thường do hấp thụ không đủ, không cân bằng hoặc quá nhiều các chất dinh dưỡng đa lượng và/hoặc vi lượng và/hoặc do bệnh lý gây sụt cân. Suy dinh dưỡng bao gồm suy dinh dưỡng (trẻ em còi cọc và suy dinh dưỡng), thiếu hụt vitamin và khoáng chất (còn gọi là thiếu hụt vi chất dinh dưỡng), cũng như thừa cân và béo phì.
Mất an ninh lương thực mức độ trung bình: Mức độ nghiêm trọng của mất an ninh lương thực, khiến người dân phải đối mặt với sự bất ổn về khả năng tiếp cận lương thực và đôi khi buộc phải giảm chất lượng và/hoặc số lượng lương thực tiêu thụ do thiếu tiền hoặc các nguồn lực khác trong năm. Tình trạng này đề cập đến việc thiếu khả năng tiếp cận lương thực thường xuyên, làm giảm chất lượng chế độ ăn uống và phá vỡ thói quen ăn uống thông thường. Mức độ này được đo lường bằng Thang đo Trải nghiệm Mất an ninh lương thực và góp phần theo dõi tiến độ thực hiện Mục tiêu Phát triển Bền vững 2.1 (Chỉ số 2.1.2).
Mất an ninh lương thực nghiêm trọng: mức độ mất an ninh lương thực nghiêm trọng đến mức, tại một thời điểm nào đó trong năm, người dân đã cạn kiệt lương thực, bị đói và ở mức độ nghiêm trọng nhất, không có thức ăn trong một ngày hoặc hơn. Mức độ này được đo lường bằng Thang đo Trải nghiệm Mất an ninh lương thực và góp phần theo dõi tiến độ thực hiện Mục tiêu Phát triển Bền vững 2.1 (Chỉ số 2.1.2).
Suy dinh dưỡng : tình trạng lượng thức ăn tiêu thụ thường xuyên của một cá nhân không đủ cung cấp lượng năng lượng cần thiết để duy trì cuộc sống bình thường, năng động và khỏe mạnh. Tỷ lệ suy dinh dưỡng được sử dụng để đo lường tình trạng đói và tiến độ thực hiện Mục tiêu Phát triển Bền vững 2.1 (Chỉ số 2.1.1).
Thêm về chủ đề này
